Het nieuwe radionucliden-laboratorium | Foto: VSL
Radionuclidentherapie, waarbij een radioactieve stof gericht kankercellen aanpakt, wordt in steeds meer Nederlandse ziekenhuizen toegepast. Hoe goed zo’n behandeling werkt, hangt nauw samen met de dosis: te weinig activiteit en de tumor wordt onvoldoende bestraald, te veel en gezond weefsel loopt schade op. Een betrouwbare meting van die dosis, die overal hetzelfde is, is daarom een voorwaarde voor behandeling op maat.
tk1 VSL, het Nationaal Metrologisch Instituut van Nederland, opende eind augustus in Delft het nieuwe radionucliden-laboratorium. Daar ontwikkelt VSL de onafhankelijke meetstandaard die ervoor moet zorgen dat de dosering bij radionuclidentherapie in elk ziekenhuis even nauwkeurig is. Het toedienen van een patiëntspecifieke dosis wordt bij deze vorm van kankerbehandeling steeds belangrijker, en daarvoor zijn nauwkeurige metingen nodig. Met de toekomstige meetstandaarden krijgen niet alleen gespecialiseerde academische centra, maar alle ziekenhuizen in Nederland toegang tot dezelfde herleidbare kalibraties en gestandaardiseerde procedures. Dat moet bijdragen aan een gelijke kwaliteit van zorg, of een patiënt nu in een regionaal ziekenhuis of in een groot onderzoekscentrum wordt behandeld.
tk2 Naast een meetbasis voor veilige behandeling moet het laboratorium ook bijdragen aan betrouwbaardere diagnostiek en een snellere introductie van geneesmiddelen en medische innovaties. Het beschikt over de infrastructuur om meettechnieken voor nieuwe radionuclidentherapieën verder te onderzoeken en te ontwikkelen. Daarmee levert het een bijdrage aan de volgende generatie bestralings- en therapietechnieken, met als doel effectievere behandelingen en een betere kwaliteit van leven voor patiënten.
tk3 De wetenschap achter meten
Het laboratorium vormt de basis voor twee onderzoeksprogramma’s: eTRAIN en UNRANU. eTRAIN is een Europese samenwerking die werkt aan internationale herleidbaarheid, zodat de dosis van een patiënt volgens dezelfde standaard wordt gemeten, of die nu in Delft of in Rome wordt behandeld.
tk4 UNRANU, een door NWO gefinancierd Nederlands programma, verzamelt wetenschappelijk bewijs over welke radionuclide het beste werkt bij welke patiënt. Zo moet die keuze minder op gewoonte en meer op data gebaseerd worden, met meer gepersonaliseerde kankerbehandelingen als resultaat.
tk5 Een keten van vertrouwen
Het radionucliden-laboratorium is een schakel in een bredere keten die nodig is voor toepassingen van radionuclidentherapie. Daartoe behoren de academische ziekenhuizen Radboudumc en Erasmus MC, waar (pre)klinisch onderzoek wordt gedaan naar nieuwe behandelingen; TU Delft dat onderzoek doet naar nieuwe productietechnieken voor radionucliden; kennisinstituut RIVM; NWO; NRG Pallas; producenten van radionucliden en meetapparatuur; en patiëntenorganisaties.
