Kennisdeling voor beter zuurstofonderzoek met wetenschappelijke community HypoxEU

In de life sciences is het gebruikelijk om webinars en congressen te organiseren rond een specifiek wetenschappelijk thema, zoals organoïden of plantenbiologie. Daarmee bereik je echter vooral onderzoekers die binnen dat ene vakgebied werken, en niet de onderzoekers uit andere disciplines. Met hypoxie – de medische term voor een zuurstoftekort in de weefsels van het lichaam waardoor cellen niet meer optimaal functioneren – was dat net zo. Echter, het vakgebied wordt steeds meer mainstream. Inmiddels heeft het raakvlakken met vrijwel elk domein binnen de life sciences. En dat is precies de gedachte achter HypoxEU.

“In korte tijd is HypoxEU uitgegroeid tot het toonaangevende, internationale netwerk voor onderzoek naar de invloed van zuurstofvariaties op biologische processen”, zegt dr. Krista Rantanen, Director of Global Business Development, Advanced Life Science Markets bij The Baker Company. Ze is tevens hoofdorganisator van HypoxEU Connect en medeoprichter van HypoxEU. “Tijdens diverse congressen en virtuele bijeenkomsten delen onderzoekers en partijen uit de industrie hun kennis over hun eigen vakgebied, in relatie tot zuurstofvariaties. We verbinden uiteenlopende disciplines, zoals stamcelbiologie, immunologie en evolutiebiologie.”

HypoxEU: onderzoekers verbinden

Een verlaagd zuurstofniveau ligt ten grondslag aan tal van biologische processen, bijvoorbeeld bij een hartinfarct, slaapapneu of bij tumorcellen (tumorhypoxie). Na het succes van het eerste live-evenement in Dublin in september 2022, het congres in Dresden in 2024 en dat in Essen in september 2026, staat de vierde fysieke editie van HypoxEU gepland voor 2028 in het Spaanse Bilbao. Daarbovenop verbindt HypoxGlobal via initiatieven in Europa, de Verenigde Staten, China, Japan en Zuidoost-Azië onderzoekers wereldwijd om de vooruitgang in dit vakgebied te versnellen.

Ook steeds meer jonge onderzoekers weten de congressen te vinden door sponsoring. Belangrijk vindt Rantanen: “Jonge wetenschappers hebben vaak moeite om bijeenkomsten bij te wonen vanwege de hoge kosten voor congresdeelname, maaltijden en verblijf. Daarom sponsort The Baker Company de congressen specifiek voor jonge wetenschappers. Dankzij het voor hen verlaagde inschrijfgeld kunnen ze eenvoudig deelnemen en meepraten.”

Jonge wetenschappers in beeld

HypoxEU ontstond tijdens de COVID-19-pandemie, toen onderzoekers moeite hadden om hun werk met collega-wetenschappers te delen. “We zijn begonnen met een reeks webinars, zodat onderzoekers hun resultaten konden blijven delen”, vertelt Rantanen. “Maar de basis werd veel eerder in het Verenigd Koninkrijk gelegd door een vereniging met de naam HypoxyBridge; een lokale community van onderzoekers in de zuurstofbiologie in Oxford en Cambridge. Daarnaast was er HypoxiaNET, een EU COST Action-initiatief. Beide waren gestopt. Wij hebben de draad weer opgepakt en HypoxEU opgericht, zodat dit belangrijke onderwerp niet in de vergetelheid zou raken.”

Nobelprijs voor zuurstofonderzoek in 2019

In 2019 kreeg het hypoxieonderzoek een flinke impuls. Dat jaar werd de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde toegekend aan William Kaelin Jr., Sir Peter Ratcliffe en Gregg Semenza voor hun ontdekking over hoe cellen de beschikbaarheid van zuurstof waarnemen en zich daaraan aanpassen. Dat zuurstof onmisbaar is voor het leven, is al bekend sinds het begin van de moderne biologie. De moleculaire mechanismen waarmee cellen zich aanpassen aan variaties in het zuurstofaanbod bleven echter een gesloten boek tot de komst van dit bekroonde werk.

Een centrale rol is weggelegd voor de transcriptiefactor HIF (hypoxia-inducible factor). Dit eiwit reguleert in dierlijke cellen de genexpressie als reactie op veranderingen van het zuurstofniveau. Zo kan de cel direct inspelen op de mate van zuurstofopname in het bloed of het weefsel (oxygenatie). Met de ontdekking van dit eiwit maakten de onderzoekers ook de weg vrij voor veelbelovende nieuwe strategieën tegen bloedarmoede, kanker en tal van andere ziekten.

Faciliterende rol

“De rol van Baker binnen HypoxEU is faciliterend”, vervolgt Rantanen. “De wetenschap is van de onderzoekers; de waarde zit in de kwaliteit van de wetenschappelijke discussie en in de mensen die daaraan bijdragen. Baker helpt het kader te scheppen waarbinnen die discussie kan plaatsvinden, door een goede organisatie, communicatie en ondersteuning van de community en daarmee continuïteit, zowel tijdens als tussen de bijeenkomsten. In Dublin legden we in 2022 deze nieuwe aanpak vast. Dresden versterkte het netwerk. Essen liet zien hoezeer de community was gegroeid. Bilbao in 2028 wordt de volgende gelegenheid om die community weer samen te brengen en het netwerk te versterken.”

Gereguleerde zuurstof in werkstations voor hypoxie-onderzoek

Het onderzoek bij verlaagde zuurstofconcentraties is lastig en vraagt om gespecialiseerde apparatuur. Alleen een vacuüm creëren werkt niet, omdat er altijd wel enige zuurstof aanwezig moet zijn.

Met de overname van Ruskinn Technologies, specialist in gloveboxen en werkstations, heeft The Baker Company zijn portfolio voor biologisch en medisch onderzoek uitgebreid met laboratoriumapparatuur die specifiek is ontworpen voor het kweken en bestuderen van cellen en micro-organismen. Dit onder uiterst nauwkeurig gecontroleerde atmosferische condities. Precies wat nodig is voor hypoxie-onderzoek. Het aanbod richt zich vooral op omgevingen voor hypoxische celkweek, met onder meer:

• Anaerobe werkstations (zuurstofvrije omgevingen voor de microbiologie) en systemen voor hypoxie en fysiologische zuurstofsystemen, die de lage zuurstofniveaus in menselijk weefsel nabootsen
• Toepassingen voor celkweek en stamcelonderzoek
• Apparatuur voor kankeronderzoek, moleculaire biologie en regeneratieve geneeskunde