125-jarig laboratorium-icoon

Niet in die vorm natuurlijk; dit icoon van de Nederlandse labhistorie is al jaren onderdeel van een grotere organisatie. Toen de voormalige eigenaar geen opvolger had, verkocht hij het toenmalige Handelslab Dr. Verwey aan de Silliker Groep. Als ik de geschiedenis hierover goed lees, speelden bij de keuze voor deze Franse organisatie ook ethische overwegingen een rol. Directeur Jacques Boddaert koos destijds voor deze groep, omdat die ooit is opgericht door de nazaten van Louis Pasteur, en tot op de dag van vandaag sterk betrokken is gebleven bij de kwaliteitscontrole van levensmiddelen. Voor hem was zijn lab daarmee in goede handen, zo valt op te maken uit het jubileumoverzicht dat AGROLAB Dr. Verwey vanwege het 125-jarig bestaan heeft uitgegeven.

Blader je door dat boekje, dan valt me vooral op hoezeer laboratoria veranderd zijn in de afgelopen eeuw. Ten eerste de verdeling man/vrouw, of beter gezegd vrouw/man. Op de groepsfoto is de overgrote meerderheid vrouw en slechts een handjevol mannen, wel vooral in pakken, sommigen met een sigaretje… De labjassen zien eruit als die van zusters in een ziekenhuisfilm uit het midden van de vorige eeuw. Wijd onder de taille, en dat geeft een medische aanblik voor wie dit nu ziet. Opvallend is verder dat de laboratoria werkelijk stampvol met mensen staan. Automatisering had zijn intrede nog niet gedaan. Alles was handwerk, en reken maar dat zowel de monstervoorbereiding als de eigenlijke analyse heel arbeidsintensief waren. Dan het interieur. Dat wijkt echt enorm af van het hedendaagse lab, waarbij de sepia-kleurtjes dit beeld alleen maar versterken. Veel hout ook, mooi, maar weinig praktisch.

Dat lab van toen moet ook erg warm geweest zijn. Tafels staan tjokvol met bunsenbranders. Sowieso staan de labtafels overvol. Handschoenen, die werden nog niet gebruikt, en de enigen die brillen gebruiken, zijn brildragers. Veiligheidsbrillen waren nog niet in zwang. Ik moet ook heel goed zoeken naar zuurkasten; die moeten er in die tijd wel al zijn geweest, maar ik zie ze niet. Alle opstellingen, waar toch de nodige chemicaliën voor gebruikt worden (denk aan de Kjeldahl-bepaling voor stikstofbepaling), staan gewoon op de labtafels. Ik denk dat de lucht bezwangerd was met wat we nu CMR-stoffen noemen, en echt gezond werken was het niet. Er werd toen ook labbreed koffie gedronken en gegeten op het lab … Maar goed, andere tijden. Bewustwording over labveiligheid komt met de jaren.

Anno 2026 zit ‘Dr. Verwey’ alweer sinds 2022 op een moderne locatie en de labs zien er spik en span uit. En hoewel er best veel mensen werken, lijkt het nu, in vergelijking met de sepiafoto’s van toen, bijna leeg. Tja, hoeveel meer we vandaag met veel minder kunnen doen dankzij automatisering en robotisering. En natuurlijk in een veel gezondere, transparante omgeving waar veiligheid in het lab centraal staat.