Het Circolab-team tijdens de kick-off
Sinds 2022 bundelen Brabantse ondernemers, ziekenhuizen en kennisinstellingen de krachten om een groot probleem aan te pakken: reduceren van de enorme afvalberg die de laboratoriumsector creëert. Deze krachten komen samen in Circolab, actief in de hightech-brainportregio Eindhoven-Helmond, en staat onder aanvoering van de energieke projectmanager en duurzaam ondernemen consulent Eva Nijeboer. “De pipetpunten zijn een start: we willen streven naar een volledige recycling van het plasticgebruik in de laboratoria.”
Op 25 september dit jaar kende de provincie Noord-Brabant een subsidie van bijna een ton toe aan Circolab, een consortium dat als doel heeft de labsector circulair te maken en gevestigd is in de Eindhoven-Helmond hightech regio.
Nijeboer: “Als je bedenkt dat een standaardoperatie zo’n 3 tot 4 zakken afval produceert en een milieukundig laboratorium per jaar 5 miljoen pipetpunten verbruikt, dan begrijp je dat er heel veel plastic naar de afvalverbranding gaat.” Dat kan en moet anders, vinden de partners in het consortium. En dat vindt de gehele laboratoriumbranche.
Ecologische voetafdruk verkleinen
Het begon met een avond voor een lokale ondernemersvereniging in Helmond. Eva Nijeboer gaf als consulent op het gebied van duurzaamheid een presentatie aan bedrijven over hoe ze hun ecologische voetafdruk kunnen verkleinen. Tijdens die bijeenkomst kwam ze in contact met Frank van der Zanden, eigenaar van Sure Laboratories, een bedrijf dat microbiologische assays op medische hulpmiddelen, personal care-producten, cleanrooms en farmaceutica uitvoert voor klanten. Hij stelde de vraag waarom de gebruikte plastics niet gewassen zouden kunnen worden in laboratoria.
Vanzelfsprekend zouden de activiteiten van laboratoria dan veel meer circulair kunnen worden. Een samenwerking was geboren en gezamenlijk startten ze een consortium onder de naam Circolab. Algauw kwamen ziekenhuizen, hogescholen en bedrijven op hun pad, waaronder een van de grootste leveranciers in de laboratoriumbranche: Dispolab, eveneens gevestigd in de Brainportregio. Hogeschool Fontys sloot zich aan om op het gebied van mechanisch recyclen mee te werken. En er werden samenwerkingen opgezet met faculteiten van Fontys op het gebied van Toegepaste Natuurwetenschappen, logistiek en supply chain, rechten en circulaire economie.
“Hoe vaak kun je een bepaald plastic wassen en hergebruiken?”
Studentenonderzoek duurzame oplossingen
Door de samenwerking met Fontys worden studenten en begeleiders, die zelf ook specialisten zijn, al snel betrokken bij de grote ambities van Circolab. Nijeboer: “We hebben enorm veel aan de projecten die studenten in hun opleiding doen. Al vroeg in de opleiding krijgen zij bijvoorbeeld kleine opdrachten om te onderzoeken, maar naarmate zij verder komen, kunnen ook afstudeeropdrachten in beeld komen. Opdrachten liggen dan op heel verschillende terreinen: zo houden we ons bezig met juridische zaken, bijvoorbeeld de vraag of laboranten wel met gereinigde materialen mogen werken. Of met logistieke vragen: hoe gaan we het vervoer regelen naar de plaatsen waar reiniging en recycling uitgevoerd worden? Je kunt ook denken aan meer technische vragen. We testen bijvoorbeeld hoeveel er van bepaalde stoffen nog aanwezig is in de plastics na reiniging.”
Kortom, een veelheid aan uitdagingen en voor een student dus mooie opdrachten om aan te werken.
Circolab
Kwaliteit gereinigde materialen
“Het is interessant om te zien dat de diverse betrokkenen op verschillende manieren naar het project kijken”, vervolgt ze. Want de vele belanghebbenden hebben diverse vragen. “Zo zijn er bij laboranten vragen met betrekking tot de kwaliteit van de gereinigde materialen. Hoe vaak kun je een bepaald plastic wassen en hergebruiken? Andere betrokkenen die meer vanuit de zakelijke kant kijken, letten weer meer op de logistiek. Hoe organiseer je het ophalen en het verwerken van alle laboratoriummaterialen?
Natuurlijk mogen de procedures geen impact hebben op de toch al hoge werkdruk voor labmedewerkers. Ook daar liggen vragen. Het is heel goed dat ieder vanuit zijn of haar perspectief een inbreng heeft en daarmee het gehele project versterkt en de kans op een succesvolle uitkomst vergroot.”
Het optimaliseren van de wasprocedures is een van die zaken waar hard aan gewerkt wordt in samenwerking met de faculteit Toegepaste Natuurwetenschappen. “Hier liggen niet alleen vragen op het gebied van bijvoorbeeld verwijdering van DNAses en RNAses, maar ook op meer chemisch gebied. Zo kijken we ook naar de aanwezigheid van PFAS en hormonen.”
Stimuleren van start-ups
Kennisdeling is een belangrijke zaak voor de partners van Circolab, ook in verband met het stimuleren van nieuwe bedrijvigheid en het verspreiden van de duurzaamheidsgedachte. En dus is het promoten van nieuwe start-ups een van de doelstellingen van het consortium. Nijeboer: “Het moet een solide businesscase worden. Starters hebben door ons consortium het voordeel van de input van grotere bedrijven en de knowhow van de kennisinstellingen.”
Pandemic preparedness
Dat verbranding van afval niet de beste keuze is, bleek ook in de jaren van de coronapandemie. Er was toen een enorm tekort aan materialen en er kwam te weinig binnen. De situatie werd extra nijpend door het containerschip ‘Ever Given’, dat dagenlang diagonaal in het Suezkanaal lag. Niets kon erdoor, ook geen verbruiksartikelen. “Het veroorzaakte wereldwijd een enorme blokkade van de handel. Met het oog op Pandemic Preparedness zul je hierop moeten anticiperen. Wat is er dan beter dan hergebruik van de materialen die op dat moment cruciaal zijn voor de volksgezondheid?”, aldus Nijeboer.
Duidelijk: dit project heeft potentie, stelt ze. De overheid ziet dat ook. Zo heeft de provincie een grote subsidie voor de komende twee jaar bevestigd. Circolab ziet de toekomst dan ook met vertrouwen tegemoet.
