Onderzoekers van het VIB kweken voor het eerst in het laboratorium, op basis van menselijke stamcellen, de vroegste moedercellen waaruit de immuuncellen van onze organen ontstaan. Het onderzoek, financieel ondersteund door Stichting Stopalzheimer, biedt nieuwe perspectieven voor de studie van ziekten zoals Alzheimer.
Elk orgaan heeft eigen gespecialiseerde immuuncellen, macrofagen, die beschadigd weefsel opruimen en het orgaan gezond houden. In de hersenen heten ze microglia. Ze ontstaan uit moedercellen die heel vroeg in de embryonale ontwikkeling verschijnen, een fase die bij de mens moeilijk toegankelijk is. De teams van Bart De Strooper en Renzo Mancuso bootsten deze fase na met menselijke stamcellen.
Na transplantatie in een levend organisme vestigden de gekweekte cellen zich in verschillende organen en pasten ze zich aan hun omgeving aan: in de hersenen ontwikkelden ze zich tot microglia, in lever, hart en nieren tot orgaanspecifieke macrofagen, waarvan ze ook de werking overnamen. De omgeving bepaalt dus welke functie de cellen vervullen.
Bij de ziekte van Alzheimer lijken bepaalde immuuncellen hun rol in de bewaking en het onderhoud van het hersenweefsel niet meer goed te vervullen. Met de gekweekte cellen bestuderen onderzoekers wat er gebeurt wanneer die werking verstoord raakt, en of nieuwe cellen die functie later kunnen overnemen. Op langere termijn willen ze nagaan of vervanging van slecht functionerende immuuncellen mogelijk is bij aandoeningen zoals Alzheimer en frontotemporale dementie, een vorm van dementie waarbij vooral de voorste delen (frontaalkwab) en de zijkanten (temporaalkwab) van de hersenen langzaam achteruitgaan.
