Begin dit jaar is het nieuwe OLVG-labgebouw succesvol opgeleverd; een geheel nieuw gebouw dat met een loopbrug aan OLVG, op locatie West in Amsterdam, is vastgemaakt. Zes verdiepingen vol laboratoria die modulair en efficiënt zijn ingericht. Door slimme installaties te implementeren – zoals een ‘testtrack’, demiwaterinstallatie en 100% noodstroomgarantie – is het gebouw helemaal klaar voor de toekomst.
Het nieuwe laboratoriumgebouw van het OLVG (OLVG LAB BV) is een geavanceerd, duurzaam en toekomstbestendig gebouw met 8000 m² werkruimte. ULC Installatietechniek uit Utrecht heeft de elektrotechnische en werktuigbouwkundige installaties gebouwd. Deze zijn modulair en slim ingezet, waarmee zelfs 100% noodstroomgarantie, een inhouse demiwaterinstallatie en een ‘testtrack’ (een soort loopband voor 24/7 labanalyses) gerealiseerd kon worden.
“Je klikt je labapparatuur en meubilair hier simpelweg op aan en kunt het verplaatsen wanneer je wilt”
Voor ULC Installatietechniek was het nieuwe OLVG-lab een van hun grootste projecten tot nu toe op laboratoriumgebied. Als familiebedrijf met circa 300 medewerkers en meer dan 100 jaar praktijkervaring binnen ziekenhuizen, OK’s en openbare gebouwen hadden zij bij dit project profijt van hun jarenlange ervaring als ‘huisinstallateur’ van het OLVG.
Marten Mewe, projectleider bij ULC Installatietechniek, loopt al sinds 2018 de deur plat bij het OLVG voor verbouwingen, service en onderhoud voor alle locaties van het OLVG. Hij had als projectleider elektrotechnische installaties een grote rol bij de inrichting van de nieuwbouw en was verantwoordelijk voor alle elektrotechnische en data-installaties. Zijn collega Karim Quint werkte gelijktijdig als projectleider werktuigbouwkundige installaties en hield zich bezig met de werktuigbouwkundige kant, zoals klimaat, sanitair en medische gassen.
“We maken 3D-tekeningen en lopen virtueel door het gebouw, zodat we ‘clashes’ kunnen zien, oftewel conflicten tussen installaties”
Mewe: “Voor ons is het belangrijk dat we vanaf het begin konden meepraten over de installatietechnische inrichting van het gebouw. Wij vinden die samenwerking – met de architect, labinrichter en lableverancier – essentieel. Zo voorkom je dat er zaken over het hoofd worden gezien en kun je goed inspelen op de wensen van de opdrachtgever.”
Hij vervolgt: “Elektrotechniek en klimaat- en werktuigbouwkunde werken sowieso altijd nauw samen. We maken 3D-tekeningen en lopen virtueel door het gebouw, zodat we ‘clashes’ kunnen zien, oftewel conflicten tussen installaties. Punten waarop ik bijvoorbeeld een verdeelkast wil en Karim een ventilatiekanaal. Dat los je dan op voorhand samen op en daarmee kun je een zo groot mogelijke energie-efficiëntie behalen.”
Naast een focus op samenwerking hecht ULC er belang aan om slimme en hoogwaardige gebouwinstallaties te plaatsen. Mewe: “Vooral in ziekenhuizen, OK’s en laboratoria worden hoge eisen gesteld aan de gezondheid, kwaliteit en veiligheid van processen. Doordat wij de complete E- & W-installaties [Elektrotechnische en Werktuigbouwkundige, red.] zelf ontwerpen, realiseren én onderhouden, kunnen we opdrachtgevers volledig ontzorgen.”
Als voorbeeld noemt Quint de inhouse demiwaterinstallatie, toevoer van medische gassen en geavanceerde luchtbehandeling die – naast de gebruikelijke E- en W-installaties – bij het OLVG-lab zijn geïnstalleerd.
“Wij helpen met slimme, energiezuinige oplossingen en het verkleinen van hun CO2-voetafdruk”
Bij ULC zijn duurzame installaties daarnaast een belangrijke pijler. Quint: “Wij helpen onze opdrachtgevers met slimme, energiezuinige oplossingen en het verkleinen van hun CO2-voetafdruk. Neem de regenwaterinstallatie op het dak van het OLVG-lab. Deze ‘communiceert’ met een smartflow-klimaatsysteem, waardoor deze ‘weet’ wanneer er extra water in het systeem gelaten moet worden. En als er water over is, wordt dit gebruikt om de toiletten mee door te spoelen.”
Quint gaat verder: “Warmtepompen zijn natuurlijk voor de hand liggend qua duurzaamheid. Door deze op een bepaalde manier in te richten, kunnen we de ruimtetemperatuur en -ventilatie overal constant en aangenaam houden. Daarnaast moet je op laboratoria ook koeling kunnen garanderen, want de labapparatuur geeft warmte af.”
Om het OLVG-lab toekomstbestendig te maken, is gekozen voor een modulair systeem. Mewe: “We begonnen letterlijk from scratch en wilden het gebouw zo efficiënt mogelijk inrichten. Omdat de indeling van de laboratoria nog onduidelijk was, moesten we daar zoveel mogelijk flexibiliteit in behouden. We hebben verdieping 2 tot en met 6 daarom zo ingericht dat ze allemaal dezelfde installatietechnische indeling hebben.
Elke verdieping heeft twee spanningsrails met verplaatsbare aftakkasten voor de elektriciteitsvoorziening. “Je klikt je labapparatuur- en meubilair hier simpelweg op aan en kunt het verplaatsen wanneer je wil. Een soort plug-and-play.” Deze flexibele inrichting maakt het mogelijk om laboratoria snel aan te passen aan nieuwe analysetechnieken of veranderende zorgvragen.
De zevende verdieping is daarentegen helemaal ingericht met Technische Ruimte en twee klimaatschachten. We hebben het gebouw in twee delen gesplitst, waarbij we per schacht een onderverdeling hebben voor een deel labs en een deel kantoren. Quint: “Door met twee schachten te werken, kun je er altijd een afsluiten, bijvoorbeeld bij een calamiteit. Ook dat biedt flexibiliteit.”
Hij benadrukt de noodzaak om zo vroeg mogelijk met alle partijen om tafel te gaan. “Het begin moet goed zijn. Je wilt de ruimte in je schachten zo groot mogelijk hebben, maar daar zit natuurlijk een limiet aan. Aan de andere kant wil je de capaciteit die je hebt zo flexibel mogelijk inzetten. Er moet een evenwicht zijn tussen de eisen van de gebruikers en de rek van je systeem.”
Mewe vult hem aan: “Je moet aan van alles denken. In de paar jaar dat het bouwen van een lab duurt, kan er iets veranderen aan de voorzieningen die de opdrachtgever wil. Daar moet je op kunnen inspelen en dat kan alleen door aan het begin een goede, maar flexibele basis te hebben.”
Die basis kwam goed van pas toen er halverwege het project uitbreiding aan de installatie moest komen. Mewe: “Er moest een ‘testtrack’ (een soort lopende band) over de hele eerste verdieping komen om 24/7 analyses te kunnen doen. Dat vroeg onder andere om een nieuwe verdeelkast met veel vermogen.” De track wordt aangestuurd door stikstof, waardoor er een inhouse klasse 3.0-stikstofgenerator moest komen en ruimte op de begane grond voor reserveflessen met N2.
De ‘test track’ moet altijd blijven functioneren; zelfs een korte stroomonderbreking is hier niet toegestaan. Om dit te garanderen heeft ULC een slimme en betrouwbare oplossing ontwikkeld. Allereerst is er een noodstroomvoorziening aanwezig in de vorm van een aggregaat (een grote generator), die het gebouw van stroom kan voorzien als de normale netspanning wegvalt. Dit systeem schakelt automatisch in en zorgt ervoor dat binnen 15 seconden het hele gebouw weer van stroom is voorzien. Omdat zelfs die paar seconden te lang kunnen zijn voor de testtrack, is er daarnaast een UPS (noodstroomaccu) geplaatst. Deze neemt direct, zonder onderbreking, de stroomvoorziening over en kan dit tot wel een uur volhouden. In die tijd start het aggregaat op en neemt het de stroomvoorziening over.
“Onze praktijkervaring bij OK’s konden we goed gebruiken: de stroom mag nooit uitvallen”
Dankzij deze combinatie is er altijd stroom beschikbaar en kan de testtrack ongestoord blijven draaien. Zoals Mewe aangeeft: “Hierbij hebben we onze ervaring uit operatiekamers toegepast. Ook daar is het essentieel dat de stroom nooit uitvalt.”
Quint sluit af: “Het is tijdens de bouw al belangrijk om over een meerjarenonderhoudsplan na te denken. Zo kom je niet voor verrassingen te staan. Als voorbeeld hebben we bij de demiwaterinstallatie een soort bypass gemaakt met een reservepomp. Zo kun je altijd onderhoud uitvoeren, zonder dat de installatie uit hoeft.” Slim, duurzaam en toekomstbestendig.
Hoe het met de toekomst van installatiebedrijf ULC zit? Na een aantal grote projecten, zoals het Groene Hart Ziekenhuis, Wageningen Universiteit, MSD De Bilt en het OLVG LAB, zullen ze hun ervaring binnenkort ook gaan inzetten bij het Prinses Máxima Centrum.
ULC Installatietechniek deelt drie bouwkundige tips voor de labsector:
