Dr. Sofie Thijs (onderzoekscoördinator bij UHasselt), prof. dr. Jaco Vangronsveld van UHasselt (Centrum voor Milieukunde), Francis Claes (projectmanager bij Globachem) en Liesbeth Vogels (R&D-projectmanager Globachem) | Foto: UHasselt
UHasselt-onderzoek toont aan dat bacteriën in potentie inzetbaar zijn voor gewasbescherming. Het gewasbeschermingsbedrijf Globachem uit Sint-Truiden sluit nu een licentie af met de universiteit om twee bacteriestammen verder te testen op hun potentieel tegen schimmelziektes.
Al sinds 2017 werken UHasselt en Globachem samen in onderzoek naar nieuwe vormen van gewasbescherming. Daarbij testte Globachem al meer dan honderd bacteriën uit de uitgebreide UHasselt-collectie via onderzoekslicenties. Twee bacteriën worden nu opgenomen in een commerciële licentie om, na succesvolle proeven in de kas, via veldstudies verder uitgetest te worden op hun kracht om gewassen te beschermen. Een belangrijke stap om te komen tot een nieuw biologisch product voor milieuvriendelijke toepassing in de landbouw.
Het is de eerste keer dat een bedrijf bacteriën uit het plantenonderzoek van UHasselt gebruikt, om te komen tot een nieuw landbouwproduct. “Een heel mooie erkenning voor ons jarenlang onderzoek naar de interactie tussen planten en bacteriën. Zeker als dit kan leiden tot een nieuw biologisch product dat gewassen kan beschermen”, zeggen dr. Sofie Thijs en prof. dr. Jaco Vangronsveld van het Centrum voor Milieukunde.
“We zoeken naar bacteriën die de planten sterker maken, de zogenoemde goede endofyten of plantprobiotica”
UHasselt investeerde de voorbije decennia in onderzoek naar de interactie tussen bacteriën en planten, gericht op het weerbaarder maken van planten en hun capaciteit om verontreinigende stoffen in de grond en het grondwater af te breken. Ondertussen identificeerden UHasselt-biologen al meer dan 3000 individuele bacteriën, afkomstig uit bodemstalen en plantenwortels, zaden, bladeren en vruchten van verschillende gewassen en locaties wereldwijd.
Databank van 3000 bacteriën
Inmiddels beschikt UHasselt over een indrukwekkende bacteriële databank. De bodem lijkt een bijna onuitputtelijke bron om uit te putten, met legio mogelijkheden om op zoek te gaan naar duurzame alternatieven, stellen de onderzoekers. “In één theelepel bodem kunnen wel miljoenen bacteriën zitten, die allemaal in een complex systeem samenleven met planten”, zegt dr. Sofie Thijs. “Het is dan de kunst om op zoek te gaan naar net die bacteriën die de planten sterker maken, de zogenaamde goede endofyten of plantprobiotica. Deze helpen om stressfactoren, zoals vervuiling, ziektes of moeilijke groeiomstandigheden zoals droogte of net te veel water, hitte of koude en nutriëntenstress beter te doorstaan. Onze kennis rond die achterliggende mechanismen is al jaren de basis van ons onderzoek.”
Duurzamer telen
De twee bacteriën in de commerciële licentie werden door Globachem geselecteerd op basis van hun potentieel om planten weerbaarder te maken tegen schadelijke schimmels. De werking is tweeledig. De bacteriën versterken de plant en kunnen potentiële plantenziekten bestrijden door schadelijke bacteriën of schimmels die op planten terechtkomen rechtstreeks aan te vallen.
Dr. hab. Ewa Olenska van de Universiteit Białystok bij een incubator met bacteriemonsters | foto: Universiteit van Białystok
Eén bacterie werd geïsoleerd uit een bodemmonster in België, de andere uit Polen. Dit gebeurde in samenwerking met onderzoekers van de Universiteit van Białystok. Dat beide bacteriën afkomstig zijn uit verschillende contexten en goede resultaten tonen, wijst op een brede inzetbaarheid. De verdere ontwikkeling van de bacteriën vergt nog meerdere jaren praktijkonderzoek naar de juiste samenstelling, toedieningswijze en validatie. “Als de resultaten daarbij bevestigd worden, leidt dit tot nieuwe producten die bijdragen aan duurzame landbouw en aan een weerbaardere teelt in veranderende klimaatomstandigheden. Deze samenwerking met Universiteit Hasselt benadrukt dan ook onze ambitie om wetenschap en innovatie te vertalen naar duurzame oplossingen voor de telers”, zegt Francis Claes, projectmanager Globachem.
“Kennis die we jarenlang hebben opgebouwd kan uitgroeien tot concrete toepassingen en wordt opgepikt door een bedrijf dat ermee aan de slag wil”
Prof. dr. Jaco Vangronsveld, UHasselt
Gewasbescherming in de praktijk
De ‘proof of the pudding is eating it’. De praktijk moet nu de komende jaren gaan uitwijzen of deze duurzame alternatieven voor gewasbescherming ook grootschalig potentieel hebben. “Met deze commerciële licentie zien we nu dat ons fundamenteel onderzoek ook kan uitgroeien tot concrete toepassingen met maatschappelijke en economische relevantie. Het is bijzonder motiverend om te zien dat kennis die we jarenlang binnen ons fundamenteel onderzoek hebben opgebouwd niet alleen leidt tot wetenschappelijke publicaties, maar ook kan uitgroeien tot concrete toepassingen en opgepikt wordt door een bedrijf dat ermee aan de slag wil”, zegt prof. dr. Jaco Vangronsveld.
Die tevredenheid is ook te horen bij de Poolse onderzoekspartner. “De wetenschappelijke samenwerking tussen UHasselt en de Universiteit van Białystok in Polen gaf ons een beter inzicht in hoe planten en micro-organismen samenwerken. Het is mooi om te zien hoe die kennis nu door Globachem wordt vertaald naar mogelijke toepassingen. Voor mij is het belangrijk dat wetenschappelijk onderzoek ook bijdraagt aan oplossingen die de samenleving vooruithelpen,” zegt dr. hab. Ewa Olenska, van de universiteit van Białystok.
