Phillip Thijsse in de hoekopstelling voor de Soxhlet-analyses | Foto: FOODnote
Dankzij een pragmatische oplossing worden tijdens Soxhlet-analyses bij ‘Vereenigde Laboratoria Drs. W.H. Nagel’ eventueel uittredende dampen keurig weggezogen. Om de afgezogen lucht te strippen van ongewenste stoffen, boden twee compacte recirculatiefilterunits met actieve kool uitkomst in het krappe pand in de Amsterdamse binnenstad. Al met al een ruimtebesparende, nagenoeg onderhoudsvrije oplossing, waarmee de specialist in cacao- en melasseanalyses blootstellingsrisico’s tot een minimum inperkt.
Je zou het niet verwachten, maar vanachter de voordeur van een bijna twee eeuwen oud pand met achterhuis in het Amsterdamse centrum, loop je zo een volledig geoutilleerd laboratorium binnen dat internationaal toonaangevend is in onder meer cacao- en melasseanalyses. De expertise van ‘Vereenigde Laboratoria Drs. W.H. Nagel’ is een begrip in deze sectoren. Monsters komen vanuit alle hoeken van de wereld binnen. Voor de vetbepaling van cacaobonen geldt Soxhlet-analyse als de gouden kwaliteitsstandaard. In de betreffende labruimte kon het gebeuren dat vrijkomende petroleumetherdampen ruikbaar waren. Een ongewenste situatie, vond mede-eigenaar Phillip Thijsse met zijn team. Ze zochten daarom contact met Dupa Veiligheidstechniek, die met een ruimtebesparende oplossing kwam die blootstellingsrisico’s tot een minimum terugbrengt.
Veilige Soxhlet-extracties
De Soxhlet-opstellingen bevinden zich bij Drs. W.H. Nagel in een hoekopstelling van 4×4 meter in een labruimte in het achterhuis van het pand. Hier staan de nodige kolven te pruttelen. Van petroleumethergeur geen spoor te bekennen. Het ruikt er wel lekker naar cacao. Een collega is bezig met het vermalen van monsters van nieuwe cacaoladingen. Dit is de voorbereidende stap voor het bepalen van het meest waardevolle bestanddeel in de bonen: de cacaoboter. Dit gebeurt met Soxhlet door de vetfractie in de cacao te extraheren met petroleumether.
“De petroleumetherdamp blijft in principe in de buizen, maar er kon in het verleden weleens wat ontwijken aan de bovenkant”, zegt Thijsse. “Het is een open systeem.” Hij vervolgt. “Al met al staan hier behoorlijk wat Soxhlet-rekken. Zeker met alle cacao die binnenkomt vanuit de havens, kan het helemaal volstaan met extracties. Natuurlijk wil je niet dat dit soort dampen vrijkomen. Extra puntafzuigingen, daar is hier de ruimte niet voor, evenmin als extra externe ventilatiecapaciteit. Daarom kwamen we bij Dupa terecht, die het probleem praktisch voor ons heeft opgelost.”
De pvc-buis met perforatie langs de wand die eventueel vrijkomende petroleumetherdampen wegzuigt | foto: FOODnote
“We hebben deze analyse goed in de vingers. We weten waar voor de cacao de problemen liggen om een betrouwbaar vetresultaat te geven”
Phillip Thijsse, mede-eigenaar Vereenigde Laboratoria Drs. W.H. Nagel
Pijpafzuiging met recirculatiefilters
Het bedrijf leverde twee recirculatieboxen, met ventilator en koolstoffilters, en sloten die aan op twee lange PVC-pijpen, voorzien van ventilatiegaten, die op bladhoogte zijn gemonteerd. Via deze openingen worden de dampen afgevoerd, gefilterd in de box, en als schone lucht teruggevoerd in de ruimte. Feitelijk is deze oplossing het toppunt van eenvoud. Thijsse: “Ja, een beetje huis-, tuin- en keuken, maar het werkt. Daar gaat het om. We zaten niet te wachten op een enorme investering in een labverbouwing. De rookproeven bevestigden dat het naar behoren werkt.”
Cacaobonenmonsters die het lab vanuit alle hoeken ter wereld aangeboden krijgt om te analyseren op vetgehalte | foto: FOODnote
“Het draait lekker vanaf dag 1... Het is plug and play, letterlijk”
Phillip Thijsse, mede-eigenaar Vereenigde Laboratoria Drs. W.H. Nagel
Onderhoudstechnisch heeft hij amper werk aan dit ventilatiesysteem. “We werken nu een jaar of vier op deze manier. Ik heb één keer de koolstoffilters moeten vervangen. Dat kun je helemaal zelf. Valt dus reuze mee. Als ze verzadigd zijn, geven de detectoren een akoestisch signaal. Kan niet missen.” Storingen? “Nee. Het draait lekker vanaf dag 1… Het is plug and play, letterlijk. De installatie ging ook heel vlot; alles werkte binnen een halve dag.”
Keigoed in cacaoanalyses
Terug naar de Soxhlet-sets in het lab, waar ongeveer de helft staat te pruttelen om de vetten uit de cacao te extraheren. Wat maakt dat internationale cacaoproducenten de expertise van Drs. Nagel inroepen om hun bonen op cacaobotergehalte te laten analyseren? “We hebben deze analyse heel goed in de vingers, omdat we weten waar voor de cacao de problemen liggen om een betrouwbaar vetresultaat te geven”, verklaart Thijsse met enige trots. “Het is zoals je zegt inderdaad een lastige matrix. De cacao-nib, dus de kern, is knetterhard. Die moet eerst goed gemalen worden, om daarna een extractie op een juiste manier uit te kunnen voeren. De voorbewerking vereist finesse, dat is het geheim van de smid. De cacaoboter is gevoelig; mag je bijvoorbeeld niet versmeren. Dus geen hitte bij het malen. Doe je dat traject goed, dan is de extractie zelf een goed beheersbaar proces.”
Een filter wisselen is een fluitje van een cent | foto: FOODnote
Hij besluit: “De truc zit hem echt in het voortraject, dat is expertise vanuit jarenlange ervaring. Uit de ringtesten die we frequent doen, blijkt dat we goed scoren. Dat krijgen we ook terug van de grote jongens die analyses zelf ook in hun eigen lab uitvoeren. We zitten er zo dicht op. Niet voor niets krijgen we hier ruim vijfduizend samples binnen op jaarbasis. Dus gaat gewoon continu door, en niet van de minste partijen. Kijk, elk monster dat we bepalen, staat voor een steekproef uit 250 ton en vertegenwoordigt een lading met een enorme waarde. Dan is een nauwkeurige en betrouwbare vetanalyse goud waard.”
