Als gebruiker van een bio-veiligheidskabinet ga je ervan uit dat het product veilig is en voldoet aan de gestelde criteria. Maar wat als deze criteria er plots niet meer zijn?
De Europese norm EN 12469 is de referentie voor de veiligheid en prestaties van bioveiligheidswerkbanken (klasse I, II en III). Eind 2025 is de langverwachte nieuwe versie gepubliceerd. Op het eerste gezicht een positieve stap: modernere testmethoden, een betere focus op luchtstromen en een bredere toepasbaarheid in verschillende laboratoriumomgevingen.
Maar wie de norm zorgvuldig leest, merkt al snel een belangrijk verschil: veel concrete veiligheidslimieten die jarenlang de basis vormden voor veilig werken, zijn niet langer expliciet vastgelegd.
Waar de vorige versie nog ondubbelzinnig eisen stelde aan onder meer:
…laat de nieuwe EN 12469 deze elementen veel meer open. Fabrikanten krijgen hierdoor flexibiliteit om eigen specificaties te onderbouwen – maar voor gebruikers, veiligheidsfunctionarissen en auditors ontstaat een nieuwe onzekerheid: hoe weet je zeker dat een werkbank nog steeds aan een minimaal veilig prestatieniveau voldoet?
Normen mogen zelf geen bindende grenswaarden opnemen. Dat komt doordat normalisatie-instellingen geen wetgevende bevoegdheid hebben – veiligheidslimieten worden altijd bepaald door wetgeving, niet door normen.
Daarom verwijzen normen naar wettelijke kaders, maar nemen ze geen harde limieten op zonder externe referentie. Deze beperking is vastgelegd binnen de Europese normalisatieorganisaties (CEN & CENELEC) en internationale normalisatieprincipes waaraan werkgroepen zich moeten houden.
Nederland wil geen concessies doen aan microbiologische veiligheid. Daarom ligt er een taak bij de NEN-commissie om een aanvullend NEN-addendum te ontwikkelen dat opnieuw duidelijke eisen stelt, waaronder:
Zo blijven laboratoria beschermd tegen een “interpretatie van veiligheid” in plaats van aantoonbare en controleerbare veiligheid.
Totdat er een addendum is gepubliceerd, blijven de huidige “Nederlandse” best practices voor Bronson leidend. Als validatie- en servicepartij toetsen wij aan veilig bewezen waarden, zoals gebruikelijk in Nederland en expliciet opgenomen in eerdere normversies.
Conclusie
De nieuwe EN 12469 is een stap vooruit in flexibiliteit, maar vraagt om aanvullend nationaal houvast. Met een NEN-addendum krijgen laboratoria dat houvast weer terug – zodat veilig werken geen interpretatie wordt, maar een gegarandeerde zekerheid.
Voor oplossingen zie www.labwinkel.nl