Home
BLIJF OP DE HOOGTE
Meld u nu aan voor onze maandelijkse nieuwsbrief.
Uw adres wordt nooit aan derden doorgegeven.
Lees onze privacyverklaring.

     

MAGAZINE

LABinsights 2018-3 13-04-2018
Blader door de digitale editie van het complete magazine
LABinsights April 2018
Special LIMS en labsoftware: De jaarlijkse special over LIMS en labsoftware biedt een update van het leveranciersoverzicht. Twee reportages over implementaties van LIS- en LES-systemen in de laboratoriumpraktijk. Een kritische beschouwing over de implicaties van de GDPR-regelgeving en de rol van LIMS-systemen hierin. Een interview met Maastricht UMC+ over blockchaintechnologie

Verschenen: 13-04-2018
AUDIT-STRESS Column Vincent Hentzepeter
AUDIT-STRESS
Column Vincent Hentzepeter Als de FDA komt controleren staat het hele bedrijf op scherp. Zeker het QA-laboratorium dat de audittrails moet overleggen. Meestal hoor je er niets over. Zoiets blijft binnenkamers. Ik weet vanuit ‘inside informatie’ wel dat het altijd een ‘ding’ is. De komst van accrediterende instanties zorgt steevast voor stress. Niemand mag op vakantie en de weken ervoor wordt alles in orde gebracht om de gewenste documentatie te kunnen tonen op de grote dag. Die tijd en (extra) mensen zijn hard nodig achterstallig onderhoud aan het kwaliteitssysteem weg te werken. Wat ook vaak voorkomt in de aanloop, is dat procedures worden aangescherpt. Zo werkt iedereen weer conform het kwaliteitsprotocol. Dan denk ik: ‘Dat zou toch altijd zo moeten zijn?’ De praktijk is weerbarstig. Kwaliteitssystemen worden te vaak van bovenaf opgelegd. Push in plaats van pull, terwijl een bottom-up benadering toch bewezen tot draagvlak onder het personeel leidt. Dit tot frustratie van de verantwoordelijke kwaliteitsmanagers die daardoor continu bezig zijn met brandjes blussen in plaats met het verbeteren van de kwaliteit. Zoals ik al zei: in het nieuws komt het zelden dat bedrijven hiermee worstelen. Beter ook van niet. Maar grote bomen vangen veel wind.
pagina 3
Drukke LabAutomation 2018 Liquid handling- en labsoftwareleveranciers goed vertegenwoordigd in Den Bosch
Drukke LabAutomation 2018
Liquid handling- en labsoftwareleveranciers goed vertegenwoordigd in Den Bosch LabAutomation 2018 wist met 334 bezoekers weer meer publiek te trekken. De formule - een combinatie van praktisch ingestoken lezingen over labautomatisering en een centraal beursplein waar leveranciers in hard- en software exposeren - staat als een huis. Een fotoverslag van deze editie. 1. Fredriek van de Straat, verkoop Beckman Coulter Nederland, legt een bezoeker de opties uit van het Biomek i5 Automated Workstation. Deze liquid handler is geschikt voor medium tot high throughput-workflows, heeft 25 dek posities en biedt qua pipetteervolumebereik 0.5 μL-1,000 μL (meerkanaals) of 0.5 μL-5,000 μL (Span-8). 2. Voor automatisch dispenseren van meerkanaalspipetten toonde Integra de Viaflo Assist. De bijbehorende elektronisch pipet wordt op de pipet-adapter gezet, het pipetteerprotocol wordt gekozen en de startknop wordt ingedrukt. Via een bluetooth-verbinding haalt het systeem de gegevens uit de elektronische pipet en voert automatisch de gewenste handeling uit. Deze vorm van semi-automatiseren vermindert stress(klachten), is preciezer, en verhoogt de doorvoer. 3. Sopachem toonde de Formulaxtrix, een liquid handler voor precisiedosering van microfluïdisch reagens voor onderzoekers, waaronder enzymen en buffers.
pagina 10
Blockchaintechnologie in het lab Laboratoriumuitslagen veilig, snel en betaalbaar digitaal versturen
Blockchaintechnologie in het lab
Laboratoriumuitslagen veilig, snel en betaalbaar digitaal versturen Laboratoriumuitslagen veilig, snel en betaalbaar digitaal versturen Een nieuw systeem op basis van blockchaintechnologie kan ziekenhuislaboratoria helpen om laboratoriumuitslagen veilig digitaal te versturen. Maastricht UMC+ wil er dit jaar live mee gaan. Hoewel voor velen nog een vaag begrip, zingt het opeens overal rond: blockchaintechnologie (zie kader). Dit is de technologie achter de bitcoin en wordt wel de grootste innovatie genoemd sinds het internet. Blockchaintechnologie is niet alleen handig voor het afwikkelen van financiële transacties, maar ook voor medische toepassingen in laboratoria. Dat is de visie van Norbert Schmidt, ict-deskundige en eigenaar van het bedrijf DDQ, en Steven Meex, klinisch chemicus in het Maastricht UMC+. Samen ontwikkelen zij het systeem Labchain, waarmee ziekenhuislaboratoria op een veilige manier labuitslagen kunnen uitwisselen. Brievenbuspost Het uitwisselen van laboratoriumuitslagen tussen ziekenhuizen gaat op dit moment vaak nog gewoon via de post, vertelt Meex: “Veel ziekenhuislaboratoria beschikken niet over alle apparatuur voor minder vaak voorkomende bepalingen. Als er toch zo’n opdracht binnenkomt, sturen ze die door naar een ander ziekenhuislab. Ziekenhuizen die veel samenwerken hebben daarvoor een speciale ict-verbinding, maar in alle andere gevallen worden labuitslagen gewoon via de post verstuurd. Dat is natuurlijk tijdrovend, relatief duur, en bovendien foutgevoelig.” Blockchainkastjes Blockchaintechnologie zou dit probleem kunnen oplossen, bedachten Meex en Schmidt. Hiervoor moet elk betrokken ziekenhuislab een speciaal kastje aanschaffen dat Meex en Schmidt hebben ontwikkeld en dat een kleine Linux computer bevat. Deze kastjes vormen samen de zogenaamde Auteur: Els van den Brink ‘ Als dit werkt, hebben we een vertrouwenssysteem tussen ziekenhuizen’ Special LIMS en labsoftware Dit artikel is afkomstig uit LABinsights www.labinsights. April 2018 | LABinsights 13 blockchain. Een laboratoriummedewerker kan met een speciale digipas op het kastje inloggen en vervolgens labuitslagen versturen. De labuitslagen komen automatisch bij alle kastjes binnen, maar alleen de gebruiker die beschikt over de betreffende toegangscode kan de gegevens ook daadwerkelijk bekijken.
pagina 12
LIS maakt medische laboratoria TOEKOMSTBESTENDIG TECHNIDATA, toonaangevend op het gebied van technologieën en
LIS maakt medische laboratoria TOEKOMSTBESTENDIG
TECHNIDATA, toonaangevend op het gebied van technologieën en TECHNIDATA, de softwareleverancier voor klinische laboratoria en biobanken, versterkt haar positie op het gebied van laboratoriumautomatisering en kondigt de integratie aan met het laboratoriumautomatiseringssysteem voor de microbiologie van BD Kiestra. Kijkende naar de al bestaande interface met COPAN WASPLab, biedt TECHNIDATA nu geavanceerde integratie aan met de enige twee bestaande laboratoriumautomatiseringssystemen voor de microbiologie. LIS maakt medische laboratoria TOEKOMSTBESTENDIG TECHNIDATA heeft een aantal geavanceerde koppelingen gerealiseerd met TLA-systemen (Total Lab Automation), die verschillende disciplines ondersteunen, zoals microbiologie of klinische chemie, in de Benelux en andere landen wereldwijd.“ Ons doel is om laboratoria te ondersteunen bij hun nieuwe uitdagingen en om efficiënte en evoluerende software-oplossingen te bieden die aan hun specifieke behoeften kunnen voldoen en een technologische vooruitgang laten zien”, zegt Ivo Naninck, Senior Services Engineer bij TECHNIDATA Benelux. In nauwe samenwerking met de teams van COPAN en BD heeft TECHNIDATA bi-directionele koppelingen en schermsynchronisatie ontwikkeld tussen de laboratorium-automatise- Bloedbuizen, wachtend in een buffer.
pagina 14
Volledig inzicht door centrale database en audittrail Visscher-Caravelle ruilt Excel-applicatie in voor Lab
Volledig inzicht door centrale database en audittrail
Visscher-Caravelle ruilt Excel-applicatie in voor Lab Het kwaliteitslaboratorium van automattenproducent Visscher- Caravelle voegde tijdens de configuratie van een nieuw LIMS functionaliteiten toe die uniek zijn voor de eigen workflow. Zo kwam er een handige feature voor de visuele vastlegging van beproefde stukjes geweven en rubber materiaal. Het is nu mogelijk monsters voor en na een test met een tablet te fotograferen en beelden en testresultaten automatisch te koppelen aan de normen van de opdrachtgever. In het laboratorium van Visscher-Caravelle in Genemuiden geen zuurkasten en chemisch analytische analysers, wel een ruime keuze in geavanceerde beproevingsapparatuur. In de compacte ruimte staan onder meer klimaatkasten, een warmwaterbad, laboratoriumovens, opstellingen voor versnelde slijtage en rek- en trekbanken. Erik Knobbe, laboratoriumtechnicus, legt een geribbelde automat op de labtafel. Hij identificeert de barcode met zijn tablet, maakt een detailfoto van het rubberen oppervlak en scrollt naar de testprocedure die op dit monster uitgevoerd moet worden. Met een druk op de knop zijn alle gegevens gesynchroniseerd in het Lab Execution System (LES). Vervolgens pakt hij een gestanst stukje textiel mat, dat al beproefd is.
pagina 16
Chocolade en de cloud
Chocolade en de cloud
Onze klanten vragen ons steeds vaker in hoeverre we de menselijke factor kunnen minimaliseren bij het gebruik van onze apparatuur. En daarbij wordt niet alleen maar op online of in-line meten gedoeld. Ik merkte dat net voor de Olympische winterspelen toen ik klanten bezocht in Zuid-Korea. Een van hun eerste vragen was of we onze oplossingen voor element- en fase-analyses zo konden aanleveren, dat er geen menselijke interactie meer nodig was. Vergrijzing en kosten waren de voornaamste redenen voor dit verzoek. Zuid-Korea is een behoorlijk geavanceerde samenleving en denkt in toekomstbestendige oplossingen. Wat voor het lab nog toekomstmuziek is, is voor andere sectoren haast realiteit. Kijken we naar de luchtvaarsector, dan is het uitschakelen van de factor mens al in een vergevorderd stadium. Neem de paspoortcontrole. Op moderne vliegvelden worden camerabeelden bij de douane vergeleken met scans van je paspoort van je vorige vlucht. Bij voldoende gelijkenis kun je gewoon doorlopen. Geen mensen meer die je verder checken. Voor de frequente reiziger een verademing vergeleken met vroeger. Niet overal is dit al ingevoerd. Bij verouderde luchthavens moet je soms ruim een uur wachten om door de douane te komen. Ook het kaartgebruik in het openbaar vervoer en inchecken voor het hotel worden verregaand geautomatiseerd. Deze trend wordt dus ook doorgetrokken naar de industrie en het laboratorium. Het is niet de vraag of, maar wanneer dit zal gebeuren.
pagina 21
LIMS-markt:wie levert wat?
LIMS-markt:wie levert wat?
De jaarlijkse special over LIMS en labsoftware biedt een update van het leveranciersoverzicht. De tabel geeft een duidelijk en gedetailleerd wie wat levert.
pagina 22
Hoe ga je de GDPR
Hoe ga je de GDPR
De invoering van de General Data Protection Regulation heeft net zo’n impact op labprocessen als de invoering van de 21 CFR part 11-paragraaf van de FDA in de negentiger jaren. De privacy van patiëntenmateriaal moet vanaf 25 mei, als de ‘GDPR’ ingaat, geborgd zijn. “Toch kan ik je verzekeren heel veel bedrijven geen idee hebben hoe ze eind volgende maand GDPR-conform moeten werken”, zegt Peter Boogaard, directeur van Industrial Lab Automation. “GDPR gaat over het beheer en de beveiliging van persoonlijke gegevens van individuen. Specifiek voor de labwereld patiënten en patiëntengroepen. De Nederlandse term is ‘Algemene Verordening Gegevensbescherming’ of ‘AVG’ , maar iedereen in het vakgebied zegt ‘GDPR’. GDPR is het buzz-woord op beurzen en congressen het laatste half jaar. Ik heb er heel wat bezocht, maar als ik eerlijk moet zijn: veel wat ik hoor heeft een hoog bla-bla-gehalte. Typisch it-gelul! Geen woord over de consequenties in bijvoorbeeld research. Hoe ga je regelen dat een monster dat je nu in het ziekenhuis afneemt, later voor medisch onderzoek mag worden ingezet door een onderzoeksgroep? Ga je zoeken in de archieven of een patiënt ooit bij bloed- of weefselinname hiervoor toestemming heeft gegeven? Je begrijpt dat dit hele complexe materie is. Veel labs hebben volgens mijn geen idee hoe ze dit gaan regelen. Het lijkt een beetje op de situatie met de 21 CFR part 11-paragraaf van de FDA in de negentiger jaren. Toen ging het over de monitoring van monsters. Je moest laten zien hoe je aan de getalletjes bent gekomen en dat je die
pagina 24
Gezien op Laborama Expo 2018
Gezien op Laborama Expo 2018
De laboratoriumvakbeurs Laborama Expo trok met een aantal van 1.847 bezoekers net iets minder publiek dan vorig jaar. Een terugblik op de beurs in negen beelden. 1 1. Bij Waters stond de Acquity Arc Bio Sample Manager FTN-R centraal. Dit systeem laat grote moleculen ongemoeid, houdt ze in beweging en zorgt voor een hogere monsteropbrengst bij een minimum aan versleping. Geschikt voor omgekeerde fase chromatografie, ionenuitwisseling (IEX), size exclusion (SEC) en hydrofobe interactie (HIC). 2. Thom Reuvers ‘the coming man’ bij Beun-De Ronde? De zoon van algemeen directeur Corné Reuvers loopt er stage in het kader van zijn studie en kon tijdens Laborama zijn eerste beurservaring opdoen. Corné Reuvers: “Thom doet zijn Master Science Based Business voor Life Science&Technology aan de Universiteit van Leiden. Hij combineert bij ons de inhoud van life sciences gekoppeld aan het bedrijfsmatige aspect. Dus sales, marketing en productspecialisme voor BioSPX op het gebied van imaging.”
pagina 26
Referentiematerialen van Noorse bodem A5-productielaboratorium van Chiron is de trends vooruit
Referentiematerialen van Noorse bodem
A5-productielaboratorium van Chiron is de trends vooruit Het Noorse A5-productielaboratorium van Chiron produceert ruim 10.000 referentiematerialen onder de meest strikte kwaliteits- en veiligheidsvoorschriften. Een vraaggesprek met Alma Åslund, QA-manager, over het strikte productie- en controleproces in de laboratoria te Trondheim. Wat is uw focus? “Ons productielaboratorium produceert referentiematerialen (RM’s) die we aanbieden als oplossingen met één of meerdere bestanddelen of als zuiver materiaal. We zijn ook verantwoordelijk voor het verpakken, etiketteren en aan de klant leveren van het analysecertificaat. We kunnen puur materiaal produceren van milligram- tot kilogramschaal met een van onze drie reactoren. De meeste standaarden worden op milligramschaal geproduceerd.” Hoe worden referentiematerialen geproduceerd? “Gravimetrisch. Het zuivere materiaal en de oplossing worden exact afgewogen en met elkaar gemengd. De RM’s die we onvermengd aanbieden worden ofwel gesynthetiseerd door ons onderzoekslaboratorium of in bulk gekocht bij een goedgekeurde leverancier. Elk onvermengd materiaal wordt vervolgens zorgvuldig geanalyseerd en gekarakteriseerd om aan de eisen te voldoen. Elke oplossing of bestanddeel wordt voor productie grondig gedocumenteerd in onze bibliotheek met chargegegevens om volledige traceerbaarheid te garanderen voor elke batch. De belangrijkste troef van onze onderzoekslaboratoria is het team hooggekwalificeerde en zeer gemotiveerde scheikundigen, allen met een doctoraat in de organische chemie.”
pagina 29
Zebravisfaciliteit crux in biomedisch onderzoek
Zebravisfaciliteit crux in biomedisch onderzoek
Guus van der Velden, medewerker onderzoek en opleiding aan Leiden Universiteit, verzorgt de vissen in de Zebravisfaciliteit in het Celobservatorium in de nieuwbouw van de Bèta Campus (Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen). De aquaria zijn uitgerust met een hypermodern waterzuiveringssysteem. Dit zorgt voor uitstekende levenscondities voor de zebravissen bij een minimaal onderhoud. Het onderzoek gebeurt niet op volwassen zebravissen, maar op hun voorstadia. Hiertoe worden de eitjes van de zebravis in de faciliteit gewonnen en opgekweekt tot embryo’s en larven die slechts millimeters groot zijn en daarom zeer geschikt voor microscopisch onderzoek
pagina 32
ISO/IEC 17025:2017: Oude wijn in nieuwe vaten Om laboratoriummetingen onderling vergelijkbaar te maken, is normalisatie een must.
ISO/IEC 17025:2017: Oude wijn in nieuwe vaten
Om laboratoriummetingen onderling vergelijkbaar te maken, is normalisatie een must. Die noodzaak tot normalisatie begon overigens al toen de NAVO werd opgericht; onderhoud aan meetapparatuur moest voor alle NAVO partners vergelijkbaar worden, zodat de apparatuur tussen partijen ook uitwisselbaar zou zijn. Dit resulteerde in de norm AQAP-6. In de loop dan de jaren is de maatschappelijke noodzaak voor normalisatie aanzienlijk gegroeid en is het toepassingsgebied breder geworden. Inmiddels zijn er meer dan 43.000 laboratoria. De nu verschenen ISO/IEC17025:2017 is een resultaat van vele uren onderhandelen met belanghebbende partijen van over de hele wereld. Doel is labresultaten maximaal vergelijkbaar te maken en zo handelsbelemmeringen weg te nemen. De AQAP6 (NAVO) staat aan de wieg van de nieuwste norm. Vanaf daar ging het via NEN 2649, EA(89)01, EN45001 en ISO Guide 25 naar ISO/IEC 17025:1999, ISO/IEC 17025:2005 en de huidige ISO/IEC 17025:2017. Op voordracht van het Zuid-Afrikaanse normalisatie-instituut en de International Laboratory Accreditation Cooperation (ILAC) werd in 2014 besloten tot revisie van de ISO/IEC17025:2005. Ruim 120 afgevaardigden van vele stakeholders hebben in 8 vergaderingen en circa 6 tussenversies overeenstemming bereikt over de nieuwe norm. Om de diverse Nederlandse belanghebbenden te betrekken bij de normrevisie, werd door NEN een schaduwcommissie opgericht, die ik mocht voorzitten. Ten opzichte van de 1999 versie zijn in de versie van 2005 geen structurele aanpassingen doorgevoerd.
pagina 35
MAXUS MEDIA
LABinsights.net LABinsights.de LABinsights.nl
Ontvang onze nieuwsbrief
Nieuwsbrief archief
Volg ons
Linked
MAGAZINE
Abonneren
SERVICE EN CONTACT flag